ЦІ МОЖНА ПАСЛЯ ГЭТАГА ПАВАЖАЦЬ АЛЕГА САЛТУКА?

Алег Салтук – сучасны беларускі паэт. Нядаўна ён даслаў у Талачынскі райвыканкам свой літаратуразнаўчы артыкул пра творчасць талачынца Алеся Мазура (паэт, памёр у мінулым годзе) з просьбай апублікаваць гэты свой опус у талачынскай раённай газеце без правак і скарачэнняў.

Ліст быў адрасаваны асабіста намесніку старшыні райвыканкама Міхаілу Завадскаму, які займаецца пытаннямі ідэалогіі і курыруе дзейнасць раённай газеты.

Чаму паэт даслаў свой ліст не адразу ў раённую газету, а ў райвыканкам? На гэты конт ён піша: “Я поўнасцю давяраю і рэдактару раёнкі, і ўсім яе супрацоўнікам, але, як казаў адзін вялікі: усё ж, усё ж, усё ж…”

Цікава было б даведацца, хто гэта той “вялікі”, які вымавіў такую глыбакадумную, ну проста геніяльную філасофскую ісціну – “усё ж, усё ж, усё ж…”. Дарэчы, у пачатку ліста Алег Салтук сцвярджае, што звяртаецца да адрасата ад імя Саюза пісьменнікаў Беларусі, хоць ліст надрукаваны на друкавальнай машынцы без ніякіх штампаў і пячатак гэтага грамадскага аб’яднання. Могуць узнікнуць і пытанні наконт просьбы аўтара апублікаваць яго артыкул без правак і скарачэнняў: тут і Закон Рэспублікі Беларусь “Аб СМІ”, які дазваляе рэдакцыі правіць і скарачаць, тут і той факт, што ў артыкуле ёсць граматычныя, арфаграфічныя і пунктуацыйныя памылкі (калі хто хоча, звяртайцеся да мяне, аўтара гэтага сайта – я дам пачытаць арыгінал – будзеце, магчыма, і смяяцца, і здзіўляцца, і плявацца). Дарэчы, спадар Салтук, вось цытата з вашага звароту да спадара Завадскага: “[...] прашу, каб мой дасланы на ваша імя артыкул пра вашага земляка быў надрукаваны ў раённай газеце ў тым выглядзе, які ён мае, т. ё. без купюр, без правак і скарачэнняў.” Спадар Салтук, што вы маеце на ўвазе пад сваім “т. ё.”? Здагадваюся, што вы так пераклалі з рускай мовы “т. е.” – “то есть”. Думаеце, што па-беларуску гэта гучыць як “тое ёсць”? Памыляецеся, па-беларуску гэта будзе “гэта значыць”, і скарачаецца яно як “г. зн.”, а не як “т. ё.” (не валодаеце вы беларускй мовай як сваёй роднай, не “льецца,” яна ў вас натуральна, а напружана выціскаецца з вашага маўлення, нібы фекаліі з дзіцёнка з кішэчнымі праблемамі, які сядзіць на гаршку і “тужыцца”, хоць вы і хваліце ў сваім артыкуле Алеся Мазура за любоў да беларускай мовы!). Цікавы і яшчэ адзін момант. У сваім артыкуле пра творчасць Алеся Мазура Алег Салтук сцвярджае, што Мазур імпанаваў яму, Салтуку “[...] нейкім унутраным недаверам да пярэваратняў, чынапаклоннікаў, чынахватаў і тарбахватаў [...].” А сам Салтук, як відаць, пайшоў на паклон да чыноўніка, ведаючы, што ў рэдакцыі яго артыкул могуць падрэдагаваць, і просячы, каб райвыканкам загадаў не чапаць яго свяшчэннага тэксту: рукі прэч ад майго твора – ад твора генія Алега Салтука!

P. S. Артыкул Алега Салтука быў надрукаваны ў раённай газеце, але і з праўкамі, і са скарачэннямі, бо і ў райвыканкаме, і ў раённай газеце працуюць не дурні неўрастэнічныя, а разумныя людзі, якія ведаюць законы. І надрукаваны артыкул не таму, што ён “геніяльны” (на самай справе ён, здаецца, пасрэдны і з тэндэнцыяй да бяздарнасці), а проста таму, што якраз незадоўга да таго часу, калі з райвыканкама перадалі ў рэдакцыю ліст Салтука (у пачатку кастрычніка), раённая газета павялічыла свой аб’ём на 4 паласы і, не паспеўшы адаптавацца да новай нагрузкі, часам адчувала напружанасць з матэрыяламі і з гэтай прычыны, здаралася, была гатовая публікаваць любую больш-менш праўдападобную лухту хоць з якім-небудзь маленечкім намёкам на здаровы сэнс – абы месца на старонках запоўніць.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

МЕЛІЯРАТАРЫ СТАЛІ АДДЗЕЛАЧНІКАМІ

На прадпрыемстве меліярацыйных сістэм на зіму з ліку работнікаў, занятых абслугоўваннем каналаў і збудаванняў, створана аддзелачная брыгада. У марозны і снежны перыяд, калі на палях няма чаго рабіць, людзі будуць займацца рамонтам памяшканняў. У цяперашні час яны працуюць у будынку дыспетчарскай – даводзяць да ладу тую яе частку, якая некалькі гадоў пуставала, а цяпер яе запланавана абсталяваць для адпачынку работнікаў.

Брыгада складаецца з трох чалавек. Калі будзе патрэба, яна працягне сваю працу і далей – вясной, летам…

© Сяргей Абрамовіч, 2009

ЛІТАРЫ, ЯКІЯ НЕ ЗАБІВАЮЦЬ

Талачынскі ксёндз Уладзімір Мазалеўскі (нарадзіўся ў 1933 годзе ў Варшаве) плённа працуе на ніве паэтычнай публіцыстыкі. Менавіта так – паэтычная публіцыстыка – хочацца ахарактарызаваць яго вершы, змешчаныя ў чарговым зборніку “W Roku świętego Pawła otwórzcie serca w darze” (“У Год святога Паўла адкрыйце сэрцы ў дары”).

Кніга выйшла сёлета ў Варшаве. Некалькі тлумачэнняў па назве: Год святога Паўла аб’яўлены Бенедыктам XVI у гонар 2000-годдзя з дня нараджэння апостала Паўла; пад дарам маецца на ўвазе маральная якасць – жаданне і ўменне дапамагаць іншым.

Гэта не першая кніга ксяндза. Па сваім настроі, па стылі выкладання думак, па тэматычным коле яна, можна сказаць, не адрозніваецца ад папярэдніх. Вершы напоўненыя роздумамі пра стан маральнасці сучаснага грамадства, пра дэвальвацыю сямейных каштоўнасцяў, пра міжнародную палітыку, пра ўзаемаадносіны канфесій, у іх гучаць заклікі да міру і цярпімасці. Не будзе памылкай сказаць, што гэта публіцыстыка і філасофія ў вершах. Напрыклад, верш “Эканамічная вайна” (тут і далей – празаічны пераклад, пераказ думак): “На свеце відавочная эканамічная вайна. На чыім баку я ў гэтай вайне? Тут, як шыла з мяшка, вылезе тое, што мы маем у сваіх сэрцах, нашая сутнасць: ці мы патрыёты – ці суперлібералы, ці мы змагаемся за грамадскую карысць – ці толькі за сваю выгаду, не зважаючы на тое, што блізкія нашыя ідуць на дно…” Гэтыя разважанні, як відаць, даволі абстрактныя. Такая асаблівасць усёй творчасці Уладзіміра Мазалеўскага: шмат тэарэтычных разважанняў, да таго ж матэрыялы для іх як правіла ўзятыя з тэлебачання, газет, кніг. Так, да верша “Касцёл сярод свету” ў нізе старонкі змешчана тлумачэнне: “Напісаны ў сувязі з чытаннем кнігі Георгія Вейгеля “Божы выбар”; верш “Патрэба этыкі” пачынаецца словамі: “У сувязі з грашовым крахам на біржах у газетах з’яўляюцца артыкулы, што трэба больш увагі ўдзяляць этыцы”; верш “Перастаюць быць крэпасцямі” адкрываюць такія радкі: “Па расійскім тэлебачанні паказвалі інтэрв’ю з ізраільскім прэзідэнтам Перасам”… Падобных прыкладаў можна прывесці шмат, можна нават смела сказаць, што палова, калі не больш, вершаў напісаная з нагоды прачытанага ці ўбачанага па тэлевізары.

Дарэчы, пра СМІ, пра журналістаў трэба сказаць некалькі слоў асобна, да іх Уладзімір Мазалеўскі мае асаблівыя адносіны. У сваіх ранейшых зборніках ён часта выказваў нараканні на безадказнасць “чацвёртай улады”, на тое, што яна ў пагонях за сенсацыямі і ў імкненні прывабіць да сябе большую аўдыторыю дае масам пераважна інфармцыю амаральнага зместу, разбэшчвае людзей. Прагучала ў яго творчасці нават думка аб тым, што біблейскім Змеем-спакушальнікам быў не хто іншы, як журналіст. У зборніку “У Год святога Паўла…” такія думкі ўжо не гучаць, напэўна, ксёндз стаміўся займацца тым, што называюць “гласом вопиющего в пустыне”. Але ўсё ж увагай гэтых людзей ён не абышоў, звярнуўся да іх у вершы пад назвай “Слугам слова прысвячаю”. “Цяжка пісаць захапляльна пра нешта добрае, – кажа ён. – Значна лягчэй дасціпна і не нудна напісаць пра зло. [...] Замест таго, каб сваёй працай ацаляць, – скардзіцца аўтар на несумленных журналістаў, – яны прыносяць людзям абурэнне і сумненні, калечаць інфармацыяй. [...] Маюць у сваім арсенале ўчынкі, якія родам з пекла: паклёпы, знявагі, падазрэнні”. Вырашае Уладзімір Мазалеўскі гэтую праблему так, як вырашыў бы яе, напэўна, любы святар, – у канцы верша папярэджвае, што “за непатрэбныя словы нас чакае суровы суд”.

Часта сустракаецца ў творчасці ксяндза слова “медыя” (СМІ) і вытворнае ад яго “медыяльны”, г. зн. той, які мае адносіны да СМІ. Так, у вершы “Мець веру разам з чэкам” ідзе гаворка пра тое, што “Ірад верыў у рымскі глабалізм, знішчаў усё старое, і моладзь ішла за ім на гэтай хвалі, і сёння гэтая хваля залівае нас медыяльна (г. зн. пад уздзеяннем СМІ сучасныя людзі становяцца абыякавымі да ўрокаў гісторыі і духоўнага вопыту чалавецтва)”. Ксёндз умее дасціпна, месцамі нават гумарыстычна, дзе дазваляе тэма, параўнаць сучаснасць са старажытнымі, яшчэ біблейскімі часамі (як, напрыклад, у вышэйпрыведзеным вершы). У вершы “Забойца і прэзідэнт” ён сцвярджае, што “новы прэзідэнт ЗША запісаўся ў спіс Ірадаў і прыкладае цвік да труны сваёй дзяржавы, спансіруючы легальныя забойствы”. У нізе старонкі аўтар тлумачыць сваё іншасказанне: “Новы прэзідэнт ЗША ануляваў забарону папярэдняга прэзідэнта на спансіраване замежных арганізацый, якія падтрымліваюць аборты”. Верш “Фінансавы крах” складаюць разважанні аб маральным аспекце сусветнага эканамічнага крызісу: “Аб’явілі нам у СМІ, што адбыўся фінансавы крызіс. Цяжка ўсё гэта асэнсаваць. Калі грошы прапалі, у адных іх не стала, то камусьці ж іншаму яны дасталіся. Хто іх узяў, калі і колькі? А іншым цяпер расплачвацца…”

Разам з паэтычнымі творамі ў кнізе змешчаныя тры празаічныя замалёўкі-разважанні: “Публічнае і прыватнае”, “Права на ахову грамадскага парадку”, “Не апошні эпілог”. Другая з іх мае адносіны да біяграфіі самога аўтара. 62 гады таму, як распавядае ён, яго бацька памёр ад атрыманых у дарожна-транспартным здарэнні ран. Вадзіцель, вінаваты ў здарэнні, здзейсніў наезд незнарок, і таму маці не стала звяртацца ў суд, а пайшла ў службу сацыяльнага забеспячэння, дзе атрымала пенсію. Успамінаю гэты выпадак, піша ксёндз, таму, што нядаўна даведаўся пра аналагічную сітуацыю, у якой, праўда, пацярпелая асоба падала ў суд з патрабаваннем пажыццёвай пенсіі па інваліднасці ад вінаватага ў здарэнні. Справа гэтая разглядаецца ў судах розных інстанцый не першы год, дайшла да вышэйшага суда, застаецца яшчэ касацыйны. Навошта звяртацца ў суд, калі чалавек прычыніў шкоду іншаму не знарок? Чаму было не звярнуцца ў медыцынскую камісію, каб атрымаць пенсію? Такія пытанні ставіць ксёндз, разважаючы і аперыруючы ў сваіх разважаннях такім паняццем, як “мэтазгоднасць і грамадская справядлівасць”. На яго думку, у падобнай сітуацыі немэтазгодна паводзіць сябе занадта прынцыпова і прыдзірліва, строга ў адпаведнасці з кожнай літарай заканадаўства, патрабаваць ад чалавека кампенсацыі, трэба ставіцца да яго з разуменнем і дараваць. Завяршаецца апавяданне цытатай з Бібліі, з другога паслання апостала Паўла карынфянам: “Літара забівае, а дух ажыўляе” (глава 3, верш 6).

Гэтымі словамі можна ахарактарызаваць і ўсю паэзію Мазалеўскага. Яго вершы, хоць гэта і вершы духоўнага чалавека і таму мы чакаем ад іх нудных маралізатарскіх павучанняў, насуперак такім чаканням чытаюцца з цікавасцю, нягледзячы на тое, што і сапраўды ў іх поўна павучальных інтанацый. Напісаныя жыва, смела, разняволена, неабыякава. У кожным вершы – тэма, якая сапраўды закранула, усхвалявала аўтара, а не проста прыцягнутая за вушы, каб толькі напісаць чарговыя слупкі для кнігі. Выдаваць кнігі, як відаць, для ксяндза не самамэта, ён проста не можа маўчаць, не можа не пісаць – і піша, звяртаецца да людзей тымі словамі, якімі не звернешся ў касцёле падчас службы. Выкарыстоўвае кожную магчымасць данесці да людзей свае думкі. Хоць часта і “адарваныя ад жыцця”, апасродкаваныя, народжаныя ў выніку чытання, прагляду тэлебачання. На тое яна і творчасць – крыху парадаксальная і нелагічная з’ява.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

КАНВЕЕР – ЗЗАДУ, НАПЕРАДЗЕ – ЦЭЛАЕ ЖЫЦЦЁ

Гэты прыгожы, як цацка, экскаватарчык нядаўна выйшаў са зборачнага ўчастка СП ТДА “Святавіт” (прадпрыемства па вытворчасці экскаватараў, знаходзіцца ў пасёлку Коханава Талачынскага раёна, долю капіталу ў ім маюць літоўцы). Застаюцца апошнія штрыхі – наладка, рэгуліроўка – і наперад, да заказчыкаў. Завод – альма-матэр назаўсёды застаўся ў мінулым, а ў будучыні – тоны зямлі, якія пераверне коўш за доўгія гады працы, пакуль не зносіцца, не выпрацуе свой рэсурс тэхніка, пакуль не закончыцца экскаватарнае жыццё. А тады, напэўна, такіх ужо і не будуць выпускаць, бо вытворчасць не стаіць на месцы, удасканальваецца, і збіраць, выпрабоўваць, рэгуляваць будуць іншыя мадэлі і іх мадыфікацыі.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

ВАЯВАЎ, РЫБАЧЫЎ, А ЗАРАЗ БУДУЕ ДАРОГІ

Талачынец Ігар Равінскі пабачыў свету: давялося яму і ваяваць у Афганістане, і працаваць матросам на рыбалоўным судне ў Калінінградзе (плаваў у асноўным у Афрыку і ў Паўднёвую Амерыку, бываў і ў расійскай частцы Антарктыды). Цяпер працуе на талачынскім дарожнабудаўнічым прадпрыемстве ДБУ-63 машыністам асфальтаўкладчыка.

Мае баявыя ўзнагароды з афганскіх часоў і за працоўныя заслугі ў Беларусі – Ордэн Айчыны ІІІ ступені за асабісты ўклад у рэканструкцыю мінскай кальцавой даргі, нагрудны знак “Ганаровы дарожнік Беларусі”. ДБУ-63 з’яўляецца структурным падраздзяленнем РУП “Будаўніча-мантажны трэст № 8″, якое знаходзіцца ў Мінску, і калі ў сталіцы вядзецца праца на якім-небудзь адказным аб’екце, то Ігара забіраюць у Мінск у камандзіроўку.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

РАТУЙЦЕ! ЧАКАЕМ ВАС У ГОСЦІ!

Аддаленыя, малалюдныя вёскі – асаблівы свет. І людзі ў іх асаблівыя, са сваёй псіхалогіяй, на якую паклалі адбітак старасць і цяперашняя адзінота. Яны памятаюць былых кіраўнікоў краіны, раёна, калгаса, яны жывуць клопатамі чалавека пазамінулага стагоддзя – вырасціць ураджай, адкарміць свіней, яны могуць нават пасварыцца з суседам за мяжу паміж агародамі, хоць вакол безліч закінутых хат са здзічэлымі ўчасткамі!

Свежы прыклад. У Валосаўскі сельсавет паскардзіўся (па тэлефоне) адзін жыхар вёскі Ліцвякі:

– Сусед прывязвае пасвіцца каня на маім агародзе. І пагражае: “Адвяжаш – у морду дам”.

Старшыня разам з участковым інспектарам прыйшлі да яго, выслухалі падрабязныя тлумачэнні і пайшлі да крыўдзіцеля (ён жыве за паваротам, за паўкіламетра). Той паведаміў наступнае:

– Там, дзе я ваджу каня на пашу, можна ўбачыць яго агарод, калі паглядзець налева, ён там, на адлегласці. І ён мне пагражае: “Ты тут каня не вадзі, бо прыедуць мае сыны – яны табе пакажуць!” Ён думае, што раз там яго агарод, дык і ўсё, што вакол агарода, таксама  яго. А ў морду я даць не магу, паглядзіце, які ён, які я. І мне ўжо восемдзесят, а яму, напэўна, шэсцьдзесят.

Парэкамендавалі жыць мірна і папярэдзілі, што калі зноў будуць прэтэнзіі, то сюды проста прывязуць землеўпарадкавальніка, каб паказаў, дзе чыя зямля.

Назіранні ўчастковага з гэтай нагоды:

– Дзічэюць людзі ад адзіноты, няма ім з кім пагутарыць, таму і скардзяцца. Мяне неяк выклікала адна бабка, нібыта нейкія дровы хтосьці ў яе пакраў. Прыязджаю, пытаюся, што такое. А яна ўжо не памятае, навошта выклікала. Ай, кажа, забылася, што тут здарылася, ды чорт яго бяры, нічога страшнага. А як жа добра, што вы прыехалі! Дзякуй вам, што наведалі. А адкуль вы самі? А ці знаёмыя вы з тым і з гэтым? А ці жывы яшчэ той і той? Ой, а якая ў вас машына прыгожая! Ну, дзякуй вам, што прыехалі, прыязджайце яшчэ.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

ПРАМЫСЛОВАСЦЬ РАЁНА: ПЫТАННI, АДКАЗЫ, ЧАКАННI

**********************************************

ДАВЕДКА

Асноўныя прамысловыя прадпрыемствы Талачынскага раёна:

- ААТ “Коханаўскі экскаватарны завод”;
- СП “Святавіт” (завод па выпуску экскаватараў на базе аўтамабіляў “МАЗ”, “КрАЗ”, “Урал” і на гусенічным ходзе);
- ЗЗАТ (замежнае закрытае акцыянернае таварыства) “Коханаўскі трубны завод «Белтрубпласт»”;
- ААТ “Коханава” (завод жалезабетонных вырабаў);
- ААТ “Коханаўскі льнозавод”;
- ААТ “Талачынскі льнозавод”;
- КУП “Талачынская тэкстыльная фабрыка”;
- ААТ “Талачынскі элеватар”;
- РУП “Талачынскі кансервавы завод”;
- УПП “Камбінат кааператыўнай прамысловасці” (прадпрыемства па вырабе прадуктаў харчавання: хлеба-булачныя, мясныя і інш.);
- Талачынскі філіял Лепельскага малочнакансервавага камбіната;
- Торфабрыкетны цэх Аршанскай ЦЭЦ.

*********************************************

Наш раён, якi часта называюць сельскагаспадарчым, на самай справе не такi ўжо выключна земляробча-жывёлагадоўчы. На яго тэрыторыi побач з распаўсюджанымі ў краіне льнозаводамі, заводам па вытворчасці жалезабетонных канструкцый, элеватарам размешчаныя і такія салiдныя, унікальныя сваёй адзінкавасцю прамысловыя прадпрыемствы, як экскаватарны завод, завод па выпуску полiэтыленавых труб… Прамысловасць фармiруе да 50 % раённага бюджэту, i працуе ў ёй 2066 чалавек (з 10428-мі ў цэлым па раёне). Аб стане прамысловасцi, аб дзейнасці асобных прадпрыемстваў – наступная гутарка з намеснiкам старшынi райвыканкама Георгiем Мурашкам.

– Георгiй Георгiевiч, колькi ў нас усяго прамысловых прадпрыемстваў, якой яны формы ўласнасцi, якiя замежныя дзяржавы маюць сваю долю капiталу ў iх?

– Можна назваць дзевяць буйных прадпрыемстваў, калi не адносiць да iх торфабрыкетны цэх Аршанскай ЦЭЦ i фiлiял Лепельскага малочнакансервавага камбiната, а таксама лясгас, якi лiчыўся прамысловым прадпрыемствам, пакуль у iм быў дрэваапрацоўчы цэх. Па форме ўласнасцi – акцыянерныя таварыствы, унiтарныя прадпрыемствы. З iх толькi адно знаходзiцца ў камунальнай уласнасцi раёна – ААТ «Коханава», астатнiя – рэспублiканскiя i абласныя. У капiтале СП «Святавiт» удзельнiчаюць лiтоўцы, «Белтрубпласта» – расiяне.

– Паспяховасць функцыянавання прадпрыемства можна ацэньваць па розных крытэрыях – i па аб’ёме вырабленай прадукцыi, i па аб’ёме рэалiзаванай, і па стане матэрыяльна-тэхнічнай забяспечанасці, але для кожнага радавога работнiка, зразумела, у першую чаргу самым актуальным крытэрыем з’яўляецца памер i своечасовасць выплаты заробку. Што ў гэтым плане можна сказаць аб прамысловасцi раёна? Колькi зарабляюць людзi i цi заўсёды стабiльна атрымлiвюць заробленае?

– На сённяшнi дзень сярэдняя зарплата па раёне ў гэтай сферы складае 891000 рублёў, 112,8 працэнта да ўзроўню мiнулага года. Самая высокая заработная плата на СП «Святавiт», за восем месяцаў яна склала  1700000 рублёў. На большасцi прадпрыемстваў становiшча з зарплатамi стабiльнае, назiраецца невялiкi іх рост – пацiху, нязначна, але растуць (толькi на кансервавым заводзе за 7 месяцаў засталiся на ўзроўнi 100 працэнтаў да аналагiчнага перыяду мiнулага года). Ёсць цяжкасцi на льнозаводах i на тэкстыльнай фабрыцы, там выплата заробкаў заўсёды адбываецца ў канцы наступнага месяца. Што да льнозаводаў, то прычынамi затрымак з’яўляюцца i несвоечасовасць разлiкаў за пастаўленую прадукцыю з боку Аршанскага льнокамбiната, i запозненае паступленне дзярждатацыi, i цэлы шэраг iншых прычын, незалежных ад нас. А тэкстыльная фабрыка мае цяжкасцi са збытам прадукцыi (галоўны спажывец – Расiя), з абаротнымi сродкамi, якiх ёй не хапае.

– Дарэчы, наконт гатовай прадукцыi. У нас цяпер, здаецца, гэтая праблема не стаiць? Лiчбы паказваюць, што за лета склады значна разгрузiлiся?

– Па аператыўных звестках на 1 кастрычнiка ўсяго на складах прадпрыемстваў раёна было прадуцыi на 4 мiльярды 440 мiльёнаў рублёў. З iх iльвiная доля належала «Святавiту» i «Белтрубпласту» – больш за 3 мiльярды на дваiх. Але гэта не тая прадукцыя, што будзе ляжаць мёртвым грузам, гэтыя прадпрыемствы проста на склад не працуюць – толькi на заказы. Таму ўсё гэта тавары, якiя абавязкова будуць адгружаныя. Часам здараюцца такiя затрымкi, што своечасова не адгрузiлi, i на некалькi дзён утварыўся запас прадукцыi. Напрыклад, той жа «Святавiт»: чацвёртага, пятага кастрычнiка экскаватары ўжо былi адпраўленыя заказчыкам. Крыху павялiчылiся запасы на кансервавым заводзе, але не крытычна (560 мiльёнаў рублёў па стане на 1 кастрычнiка).

– Апошнiм часам шмат гаварылася пра неабходнасць разгрузкi складоў, але i неабходнасць вырабляць прадукцыю нiхто не адмяняў. Як нашы прадпрыемствы выконваюць свае задачы, планы?

– За дзевяць месяцаў выраблена прадукцыi на 114,2 мiльярда рублёў. Гэта 111 працэнтаў у адносiнах да мiнулага года пры плане 112. У кастрычнiку, думаю, рост будзе на ўзроўнi 111,1 працэнта, а да канца года мы выйдзем на 112. Хтосьцi, канечне, працуе лепш, хтосьцi горш. Так, талачынскi льнозавод i тэкстыльная фабрыка не дацягваюць нават да ўзроўню мiнулага года. У «Белтрубпласта» запаволiўся тэмп росту ў першыя 5 месяцаў, але пасля ён стаў наганяць страчанае i за адзiн толькi верасень выпусцiў прадукцыi больш чым на 6 з паловай мiльярдаў, што складае 161 працэнт у параўнанні з вераснем мінулага года. Адстаём мы па вытворчасцi спажывецкiх тавараў. Акрамя тэкстыльнай фабрыкi, якая цягне нас унiз (рост аб’ёму вытворчасцi прадукцыi забяспечаны толькi на 60,4 працэнта), недавыконваюць планы камбiнат кааператыўнай прамысловасцi (101,7 працэнта) i кансервавы завод (105,7 працэнта).

– У народзе час ад часу з’яўляюцца чуткi то пра б’яднанне льнозаводаў, то пра закрыццё тэкстыльнай фабрыкi, але ў рэшце рэшт нiчога гэтага не адбываецца. Цi ёсць нейкiя рэальныя падставы для падобных размоў?

– На сённяшнi дзень ёсць некалькi рашэнняў аблвыканкама аб мэтазгоднасцi далучэння талачынскага льнозавода да коханаўскага. Складзеныя нават акты iнвентарызацыi, але пакуль што канчатковае рашэнне не прынята. Самi мы гэтага зрабiць не можам, бо льнозаводы знаходзяцца ў камунальнай уласнасцi аблвыканкама i рэспублiкi. I нават аблвыканкам не можа зрабiць аб’яднанне, пакуль не атрымае згоду на ўзроўнi некаторых ведамстваў рэспубліканскага ўзроўню. Зараз гэтае пытанне знаходзіцца на разглядзе, але калi будуць вядомыя вынiкi, цяжка сказаць. Увогуле, у цяперашнi час  iснуе некалькi праектаў рэфармавання льняной галiны краiны. У вынiку можа стаць так, што з дваццацi льнозаводаў вобласцi застануцца толькi шэсць, а астатнiя будуць рэарганiзаваныя, аб’яднаныя i г. д. Усяго па рэспублiцы iх больш за сорак, i большасць, як бачна, у нашай вобласцi. Было б добра, калi б пытанне з нашымi заводамi вырашылася хутчэй, аб’ядноўваць iх трэба, бо на талачынскiм становiшча крытычнае, яго пацiху пакiдаюць людзi. Але ад нас працэс далучэння не залежыць. А пра тэкстыльную фабрыку пакуль што нiякае канкрэтнае пытанне не стаiць.

Як вiдаць, у прамысловай сферы раёна назiраюцца ў цэлым тыя самыя тэндэнцыi, што i раней: прадпрыемствы, якiя займалi стабiльнае становiшча, утрымлiваюць свае пазiцыi, а дзе былi сур’ёзныя цяжкасцi, там яны i засталiся. Цi выйдуць праблемныя прадпрыемствы са сваiх крызiсаў, якiя пачалiся яшчэ да таго самага, сусветнага эканамiчнага? I калi выйдуць, то калi i якiм чынам, якой цаной? Не на ўсе пытаннi тут пакуль што можна атрымаць адказ, не супраць усiх праблем – рэцэпт. Хаця, логiка падказвае, што для выхаду з зачараванага кола старых праблем патрэбен нейкi нестандартны, новы падыход, новая iдэя. Толькi хто яе падасць – нам, звычайным людзям, застаецца чакаць i спадзявацца?

© Сяргей Абрамовіч, 2009

ПРЫЙШОЎ У РЭДАКЦЫЮ АБЛАЯЦЬ ПРАКУРАТУРУ

2 кастрычніка падчас правядзення ў рэдакцыі раённай газеты “прамой лініі” са старшым памочнікам пракурора раёна туды з’явіўся адзін грамадзянін, чый сын 4 гады таму быў звольнены з міліцыі за парушэнне дысцыпліны (сярод яго правіннасцяў ёсць нават знаходжанне на працоўным месцы ў нецвярозым стане). Пасля звальнення былы міліцыянер на працягу пэўнага часу звяртаўся ў розныя інстанцыі, намагаючыся аднавіцца на ранейшай працы. У працэсе ўсіх сваіх шуканняў і скаргаў ён зрабіў паклёп на аднаго супрацоўніка РАУС і стаў аб’ектам крымінальнага праследавання. У рэшце рэшт сам звольнены перастаў даказваць сваю рацыю, а вось яго бацька да гэтага часу пры кожным зручным выпадку звяртаецца са скаргамі да розных службовых асоб. Пры гэтым ён нават не можа дакладна сфармуляваць, чаго патрабуе. Так, падчас свайго нечаканага візіту ў рэдакцыю (“прамая лінія” праводзілася па тэлефоне) ён задаў памочніку пракурора пытанне кшталту “Вы чаму законы парушаеце?” і, сустрэўшы ў адказ неўразумелы позірк, працягнуў: “Дзялок ты гэткі! Рассеўся тут! Супрацьзаконнік ты!” Памочнік пракурора ўзяў трубку тэлефона, каб выклікаць міліцыю, і тады візіцёр хутка пакінуў кабінет.

© Сяргей Абрамовіч, 2009

П’ЯНІЦ НЯМА. А ВОСЬ КАТЫ РАСПЛАДЗІЛІСЯ…

Чаго толькі не пабачыш падчас рэйдаў “Сям’я без гвалту”, наведваючы разам з прадстаўнікамі раённых улад “праблемныя” сем’і (у якіх п’янства і бязладдзе) з мэтай кантролю ўмоў пражывання там дзяцей! Часам такое, што і не напішаш аб гэтым, бо не ведаеш, як далікатней перадаць словамі. Як уразіў, напрыклад, нядаўна камісію адзін імправізаваны “туалет” у доме без каналізацыі…

Але бываюць і спакойныя, без шокавых сцэн паездкі, калі ўсё добра, калі відаць, што людзі, трапіўшы ў поле зроку ўлады, апамяталіся і ўзялі сябе ў рукі, і абставіны ў іх хаце выглядаюць хоць не ідэальна, але проста ідылічна ў параўнанні з тым, што было раней. Значыць, такія самыя яны, як і мы, людзі. Крыху слабавольныя, несабраныя. Але ў той жа час – адваротны бок медаля – добрыя і міласэрныя, непатрабавальныя да сябе, дык і да іншых жа таксама паблажлівыя, цярплівыя.

У дзвюх сем’ях мы знайшлі цэлыя вывадкі кацянят.

Жывуць у людзей, якія ў адказ на пытанне аб наяўнасці прадуктаў збянтэжана паведамляюць нешта такога кшталту: “Ну, пакуль што няма, закончыліся нядаўна. Ёсць бульба, агуркі, капуста…” Або з гонарам заяўляюць: “Ёсць! Бульба, агуркі, капуста. Нават малако ёсць!”

Іншы на іх месцы, убачыўшы такі статак кацянят, сказаў бы: “Самім есці няма чаго”, а яны трымаюць непатрэбных з практычнага пункту гледжання жывёл. Трымаюць, бо кацяняты нарадзіліся, з’явіліся на свет, каб жыць. А яшчэ яны такія прыгожыя і бездапаможныя. Што з імі стане, калі выкінеш? Хто пра іх паклапоціцца, як не мы, людзі, у чыім доме яны з’явіліся? Няхай жывуць.

© Сяргей Абрамовiч, 2009

КАНТЭЙНЕРЫ ТОПЯЦЦА Ў СМЕЦЦІ

Жыхары горада часта скардзяцца на несвоечасовы вываз смецця, а гарадская служба ЖКГ – на недахоп кантэйнераў. А яшчэ камунальшчыкі наракаюць на тое, што людзі выкідваюць у кантэйнеры будаўнічае смецце і траву пасля праполкі агарода, хоць за гэта можна было б і аштрафаваць. Карацей кажучы, незадаволеныя ўсе, і кожны па-свойму мае рацыю, і кожы па-свойму вінаваты.

Талачын, вуліца Тэкстыльная, субота 26 верасня:

© Сяргей Абрамовіч, 2009